Đồng Nai chính thức trở thành thành phố trực thuộc Trung ương từ tháng 4/2026 không chỉ mở ra không gian phát triển mới, mà còn đặt ra nhiều yêu cầu cao hơn đối với cơ cấu kinh tế, đặc biệt là khu vực công nghiệp nông thôn (CNNT). Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, hội nhập sâu rộng và cạnh tranh ngày càng gay gắt, CNNT Đồng Nai đang đứng trước những thách thức mang tính căn cơ, đòi hỏi những giải pháp thích ứng kịp thời và hiệu quả.
Áp lực chuyển đổi trong bối cảnh tăng trưởng nhanh và đô thị hóa mạnh mẽ: Những năm gần đây, Đồng Nai duy trì tốc độ phát triển kinh tế ấn tượng, trở thành một trong những địa phương dẫn đầu cả nước về thu hút đầu tư và phát triển công nghiệp. Năm 2025, địa phương thu hút trên 4,2 tỷ USD vốn FDI, xếp thứ 4 cả nước; riêng quý I/2026 tiếp tục đạt hơn 1,1 tỷ USD. Cùng với đó, số doanh nghiệp thành lập mới đạt trên 8.200 doanh nghiệp trong năm 2025 – mức cao nhất trong giai đoạn 2021–2025.
Hình ảnh minh họa
Quy mô ngân sách cũng không ngừng mở rộng, với mục tiêu thu ngân sách năm 2026 đạt khoảng 150.000 tỷ đồng, tạo nguồn lực lớn cho đầu tư phát triển. Tuy nhiên, chính sự phát triển nhanh này lại tạo ra áp lực không nhỏ đối với khu vực CNNT. Khi Đồng Nai chuyển sang mô hình đô thị trực thuộc Trung ương, không gian sản xuất nông thôn bị thu hẹp, đất đai ngày càng ưu tiên cho công nghiệp quy mô lớn, dịch vụ và hạ tầng đô thị. Điều này khiến nhiều cơ sở CNNT – vốn quy mô nhỏ, phân tán – đứng trước nguy cơ bị thu hẹp hoặc phải di dời.
Cạnh tranh gay gắt với khu vực công nghiệp hiện đại: Hệ thống hạ tầng của Đồng Nai đang được đầu tư đồng bộ, hiện đại với đầy đủ các loại hình giao thông: đường bộ, hàng không, đường sắt, đường thủy và hàng hải. Đặc biệt, dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành với quy mô khoảng 5.000 ha, công suất dự kiến 100 triệu hành khách/năm sẽ tạo cú hích lớn cho phát triển logistics và công nghiệp hiện đại.
Trong bối cảnh đó, CNNT phải cạnh tranh trực tiếp với các khu công nghiệp, cụm công nghiệp công nghệ cao – nơi có lợi thế vượt trội về vốn, công nghệ, quản trị và chuỗi cung ứng. Sự chênh lệch này khiến nhiều cơ sở CNNT khó tham gia sâu vào chuỗi giá trị sản xuất, đặc biệt là chuỗi cung ứng toàn cầu đang hình thành nhanh chóng tại địa phương.
Hạn chế về quy mô, công nghệ và chất lượng lao động: Một trong những điểm nghẽn lớn của CNNT là quy mô nhỏ, công nghệ lạc hậu và năng lực đổi mới hạn chế. Trong khi đó, Đồng Nai đang đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo theo các nghị quyết của Trung ương.
Mặc dù công tác đào tạo nghề cho lao động nông thôn đã được chú trọng, với 75 cơ sở giáo dục nghề nghiệp và hàng chục nghìn học viên được tuyển mới mỗi năm, nhưng chất lượng lao động CNNT vẫn chưa đáp ứng yêu cầu của sản xuất hiện đại. Khoảng cách về kỹ năng số, quản trị và công nghệ giữa lao động CNNT với lao động trong các khu công nghiệp ngày càng lớn.
Áp lực về môi trường và tiêu chuẩn phát triển bền vững: Khi trở thành đô thị trực thuộc Trung ương, Đồng Nai đặt mục tiêu phát triển theo hướng “xanh – sạch – đẹp – hiện đại”, với các hệ thống xử lý rác thải, nước thải được đầu tư đồng bộ, áp dụng công nghệ tiên tiến.
Điều này đồng nghĩa với việc các cơ sở CNNT phải đáp ứng tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe. Trong khi đó, nhiều cơ sở sản xuất nhỏ lẻ chưa đủ nguồn lực để đầu tư hệ thống xử lý chất thải, dẫn đến nguy cơ bị loại khỏi thị trường hoặc buộc phải chuyển đổi ngành nghề.
Bài toán giữ lao động và ổn định sản xuất: Quá trình đô thị hóa và phát triển công nghiệp quy mô lớn cũng tạo ra sự dịch chuyển mạnh mẽ về lao động. Năm 2025, Đồng Nai đã giải quyết việc làm cho khoảng 125.000 lượt người, chủ yếu trong các khu công nghiệp và khu vực dịch vụ.Điều này khiến CNNT gặp khó khăn trong việc giữ chân lao động, nhất là lao động trẻ. Lực lượng lao động còn lại chủ yếu là lao động lớn tuổi, trình độ thấp, càng làm giảm khả năng đổi mới và nâng cao năng suất của khu vực này.
Định hướng tái cấu trúc công nghiệp nông thôn trong giai đoạn mới
Trước những thách thức trên, CNNT Đồng Nai cần được định vị lại theo hướng gắn với chuỗi giá trị, đổi mới công nghệ và phát triển bền vững. Việc tận dụng lợi thế hạ tầng, đặc biệt là hệ thống giao thông liên vùng và trung tâm logistics, sẽ mở ra cơ hội kết nối thị trường rộng lớn hơn cho sản phẩm CNNT.
Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh hỗ trợ chuyển đổi số, đào tạo nghề, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nông thôn; đồng thời hình thành các cụm CNNT tập trung, giảm dần sản xuất phân tán, nhỏ lẻ.
Trong bối cảnh Đồng Nai hướng tới trở thành cực tăng trưởng quan trọng của cả nước, việc phát triển hài hòa giữa công nghiệp hiện đại và CNNT không chỉ là yêu cầu kinh tế mà còn là vấn đề xã hội, góp phần bảo đảm sinh kế cho người dân và phát triển bền vững khu vực nông thôn./.
